نقد فيلم کتاب قانون
چند شب پیش فیلم کتاب قانون را همراه با خانواده در سینما دیدم. منتظر فیلمی بودم با ساختاری متفاوت از مازیار میری چرا که معمولا دنبال تجربه های تازه است. قصه فیلم بر خلاف تیتراژ و شروعش کمی تکراری بود. مردی میانسال در یک برخورد اتفاقی از دختری نسبتا جوان خوشش می آید و کم کم این خوش آمدن تبدیل به عاطفه ای عمیق شده و او را راحت نمی گذارد.
اما این بار رسیدن زن و مرد به سادگی رخ می دهد و بالاخره با هم ازدواج می کنند. اما این داستان عاشقی رنگ و بویی دیگر دارد و آن هم در اختلاف اعتقادی آنهاست یعنی یکی مسلمان و دیگری مسیحی که البته عشق اینجوری رو هم قبلا دیده ایم مثلا در معصومیت از دست رفته ی میرباقری. در هر صورت تا اینجا داستان هر طوری هست شکل می گیرد و دختر فیلم ما که نقشش را دارین حمسه لبنانی بازی می کند اسلام را به عنوان دین بر می گزیند و حاضر می شود با همسر ایرانی اش که مهندس رحمان(پرویز پرستویی) است به ایران بیایند و از اینجا به بعد است که اهداف نویسنده تقویت می شود.
ژولیت فرانسوی که دانشجوی ادبیات است با پرویز پرستویی به ایران می آید و وارد خانواده به ظاهر متدین مهندس رحمان می شود. خانواده رحمان نمادی از فرهنگ عامیانه ایرانی است که تداعی دین داران بی دین کرده و یا مرا یاد عبارت قرآن می اندازد که یا ایهاالذین آمَنوا آمِنوا. به هر حال معمول خانواده هایی که به ظاهر دیندارند دچار این آسیب شده اند که بحث جامعه شناسی دارد.
ژولیت دیروز که الان آمنه است از همان ابتدا و سر سفره عقد سنت معمول را می شکند و در اولین سوال عاقد جواب بله را می گوید که از هر نوع تعارف ایرانی به دور است. در ادامه آمنه با ایرانی های دیگری از جمله قصاب میوه فروش زنان اهل محل و روبرو شده که موجب تعجب اوست...
اینکه می گویم ایرانی به خاطر تقابلی است که نویسنده در فیلمنامه ایجاد کرده است. فیلم نمی خواهد آسیب شناسی کند ولی قطعا این فرهنگ را (واقعیت) در تقابل با حقیقت قرار میدهد. در هر حال ما شاهد فیلمی هستیم که به جز شخصیت آمنه بقیه شخصیت ها به خوبی پرداخته نشده اند که البته در این نوع روایت فقدان این مطلب به خوبی مشهود است. آمنه بر اثر فشارهای وارده از سوی خانواده رحمان به یکباره تصمیم به هجرت می گیرد و به لبنان بر می گردد. رحمان هم به دنبال او راهی لبنان می شود و در نهایت به هم می رسند.
بخش عمده نگاه انتقادی کارگردان به عدم دین مداری در جامعه کنونی و ظاهرنمایی در رفتار و بی مغز بودن عبادات است. خب در اوایل فیلم به روابط سطحی و ظاهر نمایانه دیپلماتیک هم اشاره ای می شود که در راستای هدف فیلم است.
به نظر من این فیلم انتخاب آزادانه دین را پیشنهاد می نماید و اینکه باید هر کس آزادانه روش زندگیش را انتخاب نماید و الا هیچگاه به آن مطلوب واقعی نمی رسد و این همان چیزی است که در کشور لبنان و در فرهنگ آنها دیده می شود. دوست داشتم بیشتر درباره فیلم بنویسم که نشد...
و اما دین یعنی قانون تا چه اندازه طبق کتاب قانون عمل کرده ام.
برچسبها: نقد فيلم كتاب قانون, سينما, مازيار ميري, پرویز پرستویی
